De beperking van huidige behandelingen
Een belangrijk inzicht voor HR-professionals is dat de huidige behandelingen van psychische aandoeningen vaak tekortschieten. Parapluonderzoek onder 650.000 patiënten laat zien dat de behandeling van psychische aandoeningen niet effectief is. Dit verklaart waarom het aantal mensen dat uitvalt met psychische klachten én de duur van het verzuim elk jaar toeneemt.
Voor jou als HR-professional betekent dit dat je niet blind kunt vertrouwen op standaard behandeltrajecten. Een medewerker doorverwijzen naar de bedrijfsarts of een therapeut is geen garantie voor snel herstel. Integendeel: de kans is groot dat iemand maandenlang in behandeling is zonder dat de kernoorzaak wordt aangepakt. Dat maakt het des te belangrijker dat je als organisatie zelf inzicht hebt in wat er speelt, zodat je preventief kunt werken en bij verzuim de juiste keuzes kunt maken.
Wat psychisch verzuim werkelijk kost
De cijfers spreken voor zich. Psychisch verzuim is verantwoordelijk voor 30 tot 65 procent van het totale ziekteverzuim in organisaties. De gemiddelde verzuimduur bij psychische klachten bedraagt 4,5 maand. Bij een burn-out loopt dit op tot gemiddeld 9,5 maand. Dit zijn geen korte uitvalperiodes, maar langdurige afwezigheden die een enorme impact hebben op teams en bedrijfsvoering.
Voor veel organisaties is dit een wake-up call. Je kunt niet langer volstaan met reactief beleid, waarbij je pas in actie komt als iemand al is uitgevallen. De financiële en menselijke kosten zijn te hoog. Preventie vraagt om een fundamenteel begrip van wat iemand kwetsbaar maakt voor psychische klachten. En dat begrip vind je in de psychologie, specifiek in kennis over onbewuste processen en systemische dynamieken.
De rol van onbewuste processen bij burn-out
Wat veel HR-professionals niet beseffen is dat psychische klachten zoals burn-out, depressie of verslaving niet zomaar ontstaan. Ze hebben een voorgeschiedenis die vaak teruggaat tot iemands jeugd. Iemand kan psychologische en fysieke symptomen ontwikkelen als gevolg van ervaringen in een omgeving die als onveilig of liefdeloos werd ervaren.
Het gaat daarbij niet om de vraag of de omgeving daadwerkelijk onveilig was, maar om hoe iemand het heeft ervaren. Die ervaring zorgt ervoor dat er in het lichaam bepaalde processen op gang komen die sporen achterlaten, zowel psychisch als fysiek. Deze sporen beïnvloeden hoe iemand later in het leven omgaat met stress, druk en uitdagingen op de werkvloer.
Voor jou als HR-professional betekent dit dat je niet kunt uitgaan van een one-size-fits-all aanpak. Twee medewerkers kunnen dezelfde werkdruk ervaren, maar de één ontwikkelt klachten en de ander niet. Het verschil zit vaak in wat iemand onbewust meeneemt uit eerdere ervaringen. Iemand die als kind niet heeft gekregen wat nodig was, is voortdurend op zoek naar iets of iemand die dat gat kan vullen. Die zoektocht kan zich uiten in overwerken, het niet kunnen stellen van grenzen, of het constant willen voldoen aan verwachtingen, wat uiteindelijk leidt tot uitputting.
Van symptoombestrijding naar kernoorzaak
De meeste behandelingen van psychische klachten richten zich op symptomen. Iemand leert omgaan met stress, krijgt tools voor timemanagement, of wordt aangemoedigd om beter voor zichzelf te zorgen. Dit kan tijdelijk helpen, maar lost de onderliggende oorzaak niet op. Daarom zie je vaak dat mensen na een periode van herstel opnieuw uitvallen.
Een benadering die werkt met het onbewuste brein pakt de kernoorzaak aan. Bij Happy Brain Clinics, opgericht door neurosocioloog Ellen Botman en transpersoonlijk psycholoog Caro Botman, herstellen mensen met overmatige stressklachten of een burn-out tweemaal sneller dan gemiddeld. Zij krijgen geen recidief burn-out. Dit komt doordat de aanpak gebaseerd is op neurofysiologische inzichten en de kernoorzaak weghaalt in plaats van alleen symptomen te bestrijden.
Voor HR-professionals is dit een cruciaal onderscheid. Als je begrijpt dat herstel mogelijk is binnen twee tot drie maanden wanneer je de kernoorzaak aanpakt, kun je gerichte keuzes maken in het begeleiden van medewerkers. Je kunt zoeken naar behandelaars die werken volgens deze principes, zoals Subconscious Based Therapy (SBT), een methodiek die werkt via het onbewuste brein. Dit soort kennis stelt je in staat om effectiever te zijn in verzuimbegeleiding.
Preventie begint bij begrip van systemische dynamieken
Preventie van psychisch verzuim vraagt om meer dan een stressmanagementcursus of een mindfulness-app. Het vraagt om inzicht in de systemische dynamieken binnen je organisatie. Hoe beïnvloedt de cultuur het gedrag van medewerkers? Welke onuitgesproken verwachtingen zijn er? Hoe gaan leidinggevenden om met druk en fouten?
Een belangrijk aspect van goed leiderschap is accepteren dat er niet één waarheid is. Als HR-professional kun je leidinggevenden helpen om actief te zoeken naar het tegengeluid en dit ook te begrijpen. Waarom zou iemand iets op een andere manier interpreteren? Door je te verplaatsen in iemands positie kun je ontdekken of daar ook een kern van waarheid in schuilt. Leidinggevenden die dit doen, staan minder star in hun standpunten, houden zich minder vast aan de letter van het beleid en ervaren minder stress. Daardoor hebben zij vaak een veel ruimere blik.
Dit soort vaardigheden zijn essentieel voor een gezonde werkcultuur waarin medewerkers zich gehoord voelen en niet vastlopen in rigide structuren. Als mensen zich gezien voelen en ruimte ervaren om anders te denken, vermindert de kans op burn-out aanzienlijk.
De verbinding met het authentieke zelf
Een dieper psychologisch inzicht dat relevant is voor HR-professionals is het begrip ‘authentiek zelf’. Wanneer iemand in een omgeving opgroeit die als onveilig of liefdeloos wordt ervaren, raakt de verbinding met het authentieke zelf verstoord. Deze verstoring heeft psychische en fysieke gevolgen die zich later in het leven kunnen manifesteren als burn-out, depressie of andere klachten.
Herstel vraagt om het herstellen van deze verbinding. Naast Neuro Circle Constellation (NCC), een systemische interventie, zijn er ook andere mogelijkheden zoals Subconscious Based Therapy (SBT). Deze methodieken helpen mensen om weer in contact te komen met wie ze werkelijk zijn, los van de aanpassingen die ze hebben gemaakt om te overleven in een als onveilig ervaren omgeving.
Voor jou als HR-professional betekent dit dat je begrijpt dat iemand die uitvalt met psychische klachten niet ‘zwak’ is of ‘niet tegen een stootje kan’. Het is iemand die onbewust patronen heeft ontwikkeld die nu niet meer dienen. Door deze patronen aan te pakken op het niveau van het onbewuste brein, kan iemand snel en blijvend herstellen.
Naar een optimaal verzuimbeleid
Een optimaal beleid voor psychisch verzuim begint met het verbeteren van de mentale weerbaarheid van medewerkers. Dit doe je niet alleen met workshops of cursussen, maar door structureel aandacht te hebben voor de psychologische veiligheid binnen je organisatie. Dat vraagt om leidinggevenden die begrijpen hoe onbewuste processen werken en die ruimte creëren voor authenticiteit.
Daarnaast is het van belang dat je als organisatie weet waar je mensen naartoe kunt verwijzen als psychische klachten zich toch voordoen. Zoek naar behandelaars die werken met het onbewuste brein en de kernoorzaak aanpakken. Happy Brain Clinics helpt organisaties om psychisch verzuim te voorkomen en te verminderen, met een aanpak die gebaseerd is op neurofysiologische inzichten en gevalideerde psychologische kennis. Hun resultaten spreken voor zich: 95 procent van de cliënten komt duurzaam van hun klachten af.
Als HR-professional kun je het verschil maken door niet alleen te vertrouwen op standaard procedures, maar door je te verdiepen in de psychologische mechanismen die ten grondslag liggen aan psychisch verzuim. Die kennis stelt je in staat om effectiever preventief beleid te ontwikkelen en medewerkers beter te begeleiden naar herstel. In een tijd waarin psychisch verzuim alleen maar toeneemt, is deze diepgang geen luxe maar een noodzaak.
