100.000 mensen op de ggz-wachtlijst
Honderdduizend mensen staan in Nederland op de wachtlijst voor geestelijke gezondheidszorg. Wie eenmaal binnen is, krijgt vaak een behandeling die zich richt op het dempen van klachten. Maar wat als de klacht niet het probleem is, maar slechts het signaal? Psychologen Caro Botman PhD en Ellen Botman PhD, en dr. Felix van de Wissel praten over de problemen binnen de ggz en wat er anders moet om deze problemen op te lossen.
De GGZ behandelt symptomen, niet de oorzaak
Volgens Caro Botman en Ellen Botman zit de kern van het probleem in hoe de GGZ naar klachten kijkt. Angst, depressie, burn-out of chronische stress worden benaderd als op zichzelf staande problemen die om een aparte interventie vragen. Er wordt geoefend met ademhaling, gedachten worden uitgedaagd, medicatie wordt voorgeschreven. Stuk voor stuk pleisters op een wond die daaronder gewoon doorbloedt.
Het gevolg: klachten verdwijnen tijdelijk of verschuiven naar een ander symptoom, maar de onderliggende oorzaak blijft onaangeroerd. Voor mensen met chronische, hardnekkige klachten verklaart dit waarom behandeling na behandeling niet het gewenste, blijvende resultaat oplevert.
Het onbewuste brein: waar het echt gebeurt
De echte oorzaak, zo leggen de zussen uit, ligt niet in het bewuste denken maar in het onbewuste brein. Dat onbewuste brein bepaalt 95% van ons gedrag en onze reacties. Dat lijkt veel, maar het bewuste brein kan maar één ding tegelijk. Op het moment dat het bewuste brein nadenkt (en dat doe je zo’n 95% van de tijd) neemt het onbewuste brein het over. Oude overlevingsstrategieën, vroege ervaringen en aangeleerde patronen liggen in het onbewuste brein opgeslagen en blijven van daaruit ons dagelijks functioneren aansturen.
Zolang een behandeling zich beperkt tot het bewuste niveau, praat je dus letterlijk langs de plek waar het probleem zit. Dat is precies de reden waarom mensen na jarenlange therapie zeggen: “ik begrijp het allemaal, maar het verandert niets.”
Een sessie om het onbewuste brein op te schonen
Wat het gesprek met Caro en Ellen bijzonder maakt, is de methode die ze bij Happy Brain Clinics hebben ontwikkeld. In plaats van maandenlang te werken aan symptoombestrijding, richt hun aanpak zich direct op het “opschonen” van het onbewuste brein, en dat in slechts één sessie.
Door in die ene sessie de oorspronkelijke, onbewuste programmering aan te pakken, valt vaak in een klap de basis weg waarop de klacht al die tijd steunde. Geen jarenlang terugkerende gesprekken over hetzelfde thema, maar een interventie die bij de kern begint.
Systemisch werken: verder dan het individu
Daar stopt het niet. Klachten ontstaan namelijk niet alleen in het individuele, onbewuste brein. Ze zijn ook verweven met het systeem waarin iemand opgroeide en leeft: het gezin, de familie, de generaties daarvoor. Loyaliteiten, ongeschreven regels en overgeërfde patronen kunnen decennia, soms generaties lang, doorwerken in gedrag en gezondheid.
Daarom volgt op het opschonen van het onbewuste brein een systemische sessie waarin minimaal 3 generaties worden meegenomen; de klant, diens ouders en overgrootouders van beide families. De kern van deze sessie is het uit patronen stappen zonder de verbinding met het (familie)systeem te verbreken. Wanneer dat gebeurt, ontstaat er ruimte voor blijvend herstel in plaats van tijdelijke verlichting.
Van GGZ naar GSGZ
Het verhaal van Caro en Ellen Botman sluit naadloos aan bij de visie achter de GSGZ: Geestelijke & Sociale Gezondheidszorg. Een benadering waarin niet het symptoom, maar de oorsprong en de oorzaak van klachten het startpunt vormen. Het onbewuste brein, de sociale context en het nemen van eigen regie vormen daarbij de drie pijlers waarop duurzaam herstel wordt gebouwd.
Wil je zelf leren werken vanuit deze visie, met het onbewuste brein en systemisch werken als uitgangspunt? Bij de GSGZ Academie start in september 2026 de masteropleiding tot GSGZ-psycholoog. Bij de specialisatie Behandeling leer je precies die interventies die verder gaan dan symptoombestrijding.
Bekijk het volledige gesprek tussen dr. Felix van der Wissel en Caro en Ellen Botman terug bij LightHouseTV of op YouTube.
Kijk voor meer informatie over de masteropleiding GSGZ psychologie bij de GSGZ academie.
